آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)

29

مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)

عود نفس به دنيا و تنزل آن به حيث بدن ، تا اينكه بدن واقف و نفس به سوى آن متحرك باشد . سومين بخش رساله به تشريح تفصيلى مؤيدات روايى رأى مختار مدرس طهرانى ( يعنى رجوع بدن دنيوى به آخرت و ارتقاى آن به حيث نفس ) اختصاص دارد . مهمترين مستند روايى وى روايت امام صادق ( ع ) در احتجاج طبرسى به نقل از تفسير صافى مىباشد : « روح در مكان خود مقيم است ، روح نيكوكار در نور و فراخى و روح بدكار در تنگنا و ظلمت . بدن خاك مىشود ، آنچنانكه از آن خلق شده بود . آنچه درندگان و وحوش از اندرون خود قى مىكنند ، از آنچه خورده و پراكنده بودند ، همهء آنها در خاك - نزد آنكه از علمش ذرّة المثقالى در ظلمات ارض مخفى نمىماند و عدد اشياء و وزن آنها را نيز مىداند - محفوظ است . خاك روحانيين بمنزلهء طلا در خاك است ، لذا در وقت رستاخيز ، بر زمين باران رويش باريده ، پس از زمين مىرويد ، سپس [ خاك ، همچون ] مشك [ شير براى جدا كردن كره ] حركت داده مىشود ، پس خاك بشر - همچون جدا شدن طلا از خاك ، آنگاه كه با آب شسته شود ، يا جدا شدن كره از شير ، آنگاه كه [ شير ] زده شود - مىگردد ، پس خاك هر قالبى به موضع خود برده مىشود ، به اجازهء خداوند قادر به حيث روح انتقال داده مىشود . پس صور به اذن [ خداوند ] صورتگر مانند هيآت آن باز مىگردند و روح در آنها ولوج مىكند . پس آنگاه كه مستوى شد ، هيچ‌چيز را از خود انكار نمىكند . » « 1 » آقا على ضمن توضيح و تغيير جمله به جمله اين روايت ، آن را مستند نقلى بقاى ارواح بعد از موت و بقاى مناسبت موجب تميز بدنها از يكديگر و تميز اجزاء بدنهاى متعلق ارواح بعد از قطع علاقه تدبيرى ارواح از ديگر اجزاء موجود در خاك مىداند . به نظر وى عبارت « ان الروح مقيمة فى مكانها » بر اين دلالت دارد كه بدن به تبع نفس محشور مىشود ، تنزل نفس از مقام شامخ خود جهت تعلق به بدن باطل است ، چرا كه تنزل نفس از مقام تجرد و قبول تعلق تدبيرى امرى غير از تبديل فعليت به قوه ، و انقلاب وجود به نقيض خود نيست . وى بعلاوه سر بطلان تناسخ را نيز از همين بيان استفاده مىكند .

--> ( 1 ) . احتجاج الطبرسى ، ج 2 ص 350 ، تفسير الصافى ، بيروت ، ج 4 ص 261 .